Święto Konstytucji 3-go Maja.

Konstytucja 3 maja (właściwie Ustawa Rządowa z dnia 3 maja) – uchwalona 3 maja 1791 roku ustawa regulująca ustrój prawnyRzeczypospolitej Obojga Narodów. Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (pokonstytucji amerykańskiej z 1787 r.) nowoczesną, spisaną konstytucją.

Konstytucja 3 maja została ustanowiona ustawą rządową przyjętą tego dnia przez sejm. Została zaprojektowana w celu zlikwidowania obecnych od dawna wad systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów i jej złotej wolności. Konstytucja wprowadziła polityczne zrównanie mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa, w ten sposób łagodząc najgorsze nadużycia pańszczyzny. Konstytucja zniosła zgubne instytucje, takie jak liberum veto, które przed przyjęciem Konstytucji pozostawiało sejm na łasce każdego posła, który, jeśli zechciał – z własnej inicjatywy, lub przekupiony przez zagraniczne siły, albo magnatów – mógł unieważnić wszystkie podjęte przez sejm uchwały. Konstytucja 3 maja miała wyprzeć istniejącą anarchię, popieraną przez część krajowych magnatów, na rzecz monarchii konstytucyjnej. W tym samym czasie przetłumaczono Konstytucję na język litewski.

Przyjęcie Konstytucji 3 maja sprowokowało wrogość sąsiadów Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Podczas wojny w obronie konstytucji, Polska zdradzona przez swojego pruskiego sprzymierzeńca Fryderyka Wilhelma II została pokonana przez Imperium Rosyjskie Katarzyny Wielkiej, sprzymierzonej z konfederacją targowicką – spiskiem polskich magnatów przeciwnych reformom osłabiającym ich wpływy. Po utracie niepodległości w 1795 roku, przez 123 lata rozbiorów, przypominała o walce o niepodległość. Zdaniem dwóch współautorów, Ignacego Potockiego i Hugona Kołłątaja była “ostatnią wolą i testamentem gasnącej Ojczyzny”.

Konstytucja obowiązywała przez 14 miesięcy, w tym czasie Sejm Czteroletni uchwalił szereg ustaw szczegółowych, które były rozwinięciem jej postanowień. Sejm grodzieński (1793), aktem oblatowanym w Grodnie 23 listopada 1793 roku uznał Sejm Czteroletni za niebyły i uchylił wszystkie ustanowione na nim akty prawne.

Wspomnienia z podróży sprzed stu lat.

Zdjęcia zrobione w 1912 roku przez polskich turystów, którzy z Przemyśla wybrali się na wycieczkę nad Bosfor, przez wiele lat leżały zapomniane w jednym z antykwariatów. Odnaleziony album trafił do Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej.

Bohaterami zdjęć są dwie świeżo upieczone pary małżeńskie. Młodzi ludzie postanowili spędzić w Azji Mniejszej miesiąc miodowy. Z Przemyśla pojechali pociągiem do Lwowa i dalej do Bukaresztu. Potem statkiem po Dunaju do Belgradu i ponownie koleją, szlakiem słynnego „Orient Expressu” przez Sofię do Stambułu. Wyprawa była jak na tamte czasy nietypowa, bo na początku XX wieku kobiety rzadko podróżowały na Wschód. Tu w męskim otoczeniu wybierają się nad Bosfor nie w interesach czy sprawach politycznych, lecz dla przyjemności zwiedzania.

Głównym punktem na trasie Polaków był Stambuł. Na zdjęciach utrwalali przede wszystkim tamtejsze ulice i budynki – pałac sułtański, dworzec, pocztę główną. Zafascynowała ich kolumna postawiona w 330 roku ku czci cesarza Konstantyna. Oglądali meczet Mecidiye. Wybrali się w podróż kajakami po Bosforze.

Postanowili odwiedzić również miejsca związane z polską historią i kulturą. Pojechali do Adampolu, wsi założonej w połowie XIX wieku przez polskich emigrantów. Tam zajrzeli do domu Wincenta Ryżego – studenta skazanego na Sybir za udział w powstaniu styczniowym. Widzieli też grobowiec Ludwiki Śniadeckiej, ukochanej Juliusza Słowackiego.